DE DERDE ZWAAN

Anna rilde. De bloementuin achter de villa zag er prachtig uit. Overal rood, geel en blauw, maar de nacht was koud geweest en op de struiken zat rijp. Als Anna het koud had dacht ze altijd even terug aan de tijd dat ze pas getrouwd was. Zelf kwam ze uit het zuiden. Haar man, William Singer, woonde in het noorden en dat was even wennen. Ze kwam niet uit een arm gezin, maar zo rijk als haar man waren er maar weinig in Amerika. Alles had de familie Singer: villa's, vakantiehuizen, bossen en meren. Alleen kinderen, die hadden ze maar weinig. Williams oudere broer had er twee. Maar zijn jongere zus kon geen kinderen krijgen, net als ... Anna zuchtte. Twee zwanen waren ze, zij en William. Vanaf de eerste keer dat ze elkaar zagen. Twee zwanen die altijd bij elkaar zouden blijven. Van Amerika waren ze naar Nederland gegaan. Naar Laren, waar William graag schilderde omdat het er zo mooi was. Hij liet er villa De Wilde Zwanen bouwen, maar ...

Er ging een deur open. "Dag Anna! Vroeg op, zoals altijd!" Anna glimlachte. Het was Martin, de huisvriend, de steun en toeverlaat. De derde zwaan, dacht ze. Martin keek haar ernstig aan. Anna begreep dat hij iets ernstigs wilde vertellen. "Ik ga Nederland verlaten," zei hij. "Het regent hier te vaak, dat is niet goed voor mijn longen. Ik ga naar Frankrijk en daarna naar Californië." Anna schrok, maar ze begreep het. Martin kreeg het de laatste tijd steeds vaker benauwd. Een droog en warm klimaat zou hem goed doen. "We hebben een huis in Frankrijk," zei ze. "Dat mag je gebruiken." Toen Martin opgelucht adem haalde, schoot Anna in de lach. "Was je bang dat ik boos zou worden?" Martin haalde zijn schouders op. "Een beetje wel," zei hij. Hij kuchte. "Als ik je raad mag geven," zei hij. "Er is een jonge kunstschilder die sinds kort in Laren woont. Hij weet veel van kunst en ik denk dat hij eerlijk is. Hij heet Jaap Dooijewaard." Anna sloeg haar handen in elkaar. "Jaap Dooijewaard," zei ze. "Die zo'n leuke tekening in mijn gastenboek heeft gemaakt! Waar kan ik hem ontmoeten?"

Al bij de eerste afspraak zag Martin dat hij zijn Amerikaanse vrienden met een gerust hart kon achterlaten. Jaap Dooijewaard was een vriendelijk en bescheiden mens. Hij kon goed schilderen en tekenen, maar ook heel goed rekenen. En hij sprak Engels, Frans en Duits. Dat was precies wat Anna en William Singer nodig hadden. Dat ze heel erg rijk waren had in alle kranten gestaan. Alle dieven en oplichters wisten dat. Daarbij spraken Anna en William alleen Engels. En ze wisten niet wat dingen waard waren. Ze zouden zomaar duizend gulden betalen voor een doosje bloembollen! En ze betaalden al zo veel. Ze waren altijd gul en gastvrij. Martin keek naar de prachtige lamp boven de eettafel. Goudenregen heette de lamp, precies wat bij de Singers paste. Ze lieten het voor hun vrienden goud regenen. Ze namen de geldzorgen van alledag weg, zodat kunstenaars zonder honger konden werken. Kunstenaars zoals hij, voor wie ze verf betaalden en een werkruimte huurden. Zonder de Singers zou hij een moeilijk leven hebben. Met hun steun was hij een bekende kunstenaar geworden.

Aan dit mooie en makkelijke leven kwam een eind toen het oorlog werd. De Singers hadden niet alleen een huis in Laren, maar ook een in Noorwegen, in het dorpje Olden. Ze noemden het "De Hut", maar het was een houten buitenhuis met elf kamers. Toen Anna, William en Jaap in april 1940 aan het ontbijt zaten, klonk er in de verte geronk van vliegtuigen. Daarna hoorden ze zware knallen. Een paar dagen later vertelde de postbode wat er aan de hand was. Het Duitse leger was Noorwegen binnen gevallen. "Dit is voorlopig de laatste post uit het buitenland," zei hij. "Het vliegveld is gebombardeerd en in de haven is een pantserschip gezonken". "Dan kunnen we niet weg," zei Jaap. De postbode knikte. "Niemand mag het land meer uit. En er komt niets meer in, ook geen post."

 

Al na een paar maanden merkten ze wat dit betekende. Er was geen koffie meer, ook in de winkel was die op. Kort daarop was de suikerbus leeg, daarna het theeblik en de pindakaas. En zo ging het maar door. Dingen raakten op en je kon ze niet meer bijkopen. William mopperde op rijm: geen koffie, geen suiker, geen thee/en de Duitsers namen alle koeien mee/dus geen biefstuk, geen boter, geen kaas/we eten elke dag rapen met wortelpuree. Na een jaar kon je met geld niets meer kopen. Je moest voedselbonnen hebben. Toen Amerika mee ging doen met de oorlog werd het voor William en Anna nog moeilijker. Ze waren nu de vijand. Ze moesten zich elke dag melden bij een wachthuisje met een vlag met een hakenkruis. William wond zich daar enorm over op. Hij maakte zich ook grote zorgen over zijn familie en vrienden. Al twee jaar had hij niets meer van hen gehoord. Hoe lang moest deze ellende nog duren?

Een jaar later werd de spanning William teveel. Hij kreeg een hartaanval en stierf. Anna was ontroostbaar. De glanzende sneeuw op de bergen, het glinsterende water van de fjord, ze had er geen aandacht meer voor. Het enige wat haar op de been hield waren de boeren van het dorp. Die hielpen haar waar ze konden. Ze brachten wilde bessen, eieren en af en toe een vis of een gans. Terwijl ze zelf amper te eten hadden, omdat de Duitsers alles in beslag namen. Toen het met Anna en William nog goed ging hadden die een klein ziekenhuisje laten bouwen. Iedereen werd daar gratis geholpen en dat waren de boeren niet vergeten. Ze hielpen Anna en Jaap de laatste jaren van de oorlog door.

Toen de oorlog eindelijk was afgelopen gingen Anna en Jaap naar Amerika. Daar liet Anna een museum bouwen, waar schilderijen van William te zien waren. Daarna trokken ze naar Nederland. Daar moest ook een museum komen, maar waar? Schiedam? Amsterdam? Uiteindelijk kozen Anna en Jaap voor Laren. Anna kocht een stuk grond rondom villa De Wilde Zwanen, die ze samen met William had laten bouwen. Naast de villa kwam een concertzaal, maar ook een paar museumzalen. In die zalen kwamen schilderijen van William, met de kunstwerken die hij had verzameld. Zo kwam William Singer langzaam weer in Laren terug. Hij leeft er voort in het Singer museum, dat in 1956 feestelijk werd geopend. Vanaf toen waren de Wilde Zwanen weer met zijn drieën.